Inisorat i Amai Ashraf Abdulraheem

So oriyano podi ko Allah a kirek ko langowano bantogan agoso salawat ago salam san ko Nabi tano agoso manga tonganay niyan agoso manga sahaba niyan. Assalamo Alaikom.

Pagariko ago babay aken ko Islam, sabnara miakarani den angkai a bolana Ramadhan; a giyai so olanolan a babarakaten a 6-olan a giiron ipamangni o manga Salaf As-Salih ko Allah sa isampay Niyan siranon; na oriyan iyan na 6-olan peman a ipephamangni ranon ko Allah sa tarimaan Niyan kiran so mapephagamal iranon a mapia sabap ko kala ago kadakela tanto o manga kalbihan a mapapadalemon a pekhada sa ginawa o sabaad odi so kadakulan ko pagtaw sangkai a masa sabap ko kiandakelo kabimbanan.

Katii so sabaad ko manga kalbihan a inisenggayo Allah sangkai a bolana Ramadhan a da ko salakaw ron a olanolan:

1. Pepakilekaanon o Allah so manga pintoan o sorga [isa a kiya-aloyaun na so langit] na pepakilekeban Iyanon so manga pintoan o Naraka.
2. Pephaki-parkos o Allah so manga Shaytan.
3. Oman gawii na pakipephagadilan o Allah so sorga na gii Niyan tharoon, “magaan den miphokasa o manga oripen Aken a manga Salihin so manga reregen agoso manga karomasayan na oriyan iyan na sii reka siran pakabolosa”.
4. So baw ngari o taw a gii puasa na mamot siiko Allah a di so baw kastori.
5. So manga Malaikat na giiran ipagistigfar (ipamangni sa kadaan sa dosa) so taw a gii puasa sa taman sa makathangkas.
6. Siiko oman ghagawii ko bolana Ramadhan na adena pepaka-maradikaanon o Allah a manga taw phoon ko Naraka.
7. Siiko moripori a kaghagawii ko Ramadhan na perilaanon o Allah so manga taw a miyamoasa sa para soa-soat ko Allah.
8. Mapapadalemon so Laylatul Qadr a aya katimbel iyan na so maphagamalono taw a mapiya na thomo a di so maphagamal iyan ko makasanggibo a olanolan (maana 83.3-ragon) na saden sa taw a mapapason so mapiya sangkoto a kaghagawii ka di ron managon-taman na sabnar a miyapapason so langowana mapiya.

Pephangninko ko Allah a isampay tano Niyan sangkai a bolana Ramadhan sa kapipiya ginawa ka anday kisampay tanoron a mapipiya ginawa tano na tangkedangka pagariko ago seka babay aken ko Islam a pedoto ko daa pithatamanan iyan a limo rekitano o Allah ka kiyabegan tano ron sa paruan a makaphagamal tanoron sa manga pipiya amal a diboden pira takep a balasiyan ibarato kapamuasa, kapanambayang sa sonat a pagoman ko paralo, kazasadka, kapagomra o pakaghagaun, agoso manga salakaw ron na aya mala na khapakaya maped tano ko prilaan kiran o Allah so manga dosa iran siiko kapos-posan ko Ramadhan. Pira-piray makasisinganin sa isampay den sangkai a bolana Ramadhan sabap ko katawi niyan ko manga kalbihan a mapapadalemon ogaid na daon raoten odi na apiya iniraoton pen na diron bo makaphagamal ka sabap ko kasasakit – ibarato stroke, diabetes – odi na masosogata morala so inged iyan phoon ko katidawa, linog, tsunami, agoso manga salakaw ron a pekitalemba a ragaor ko manosia.

Sabap roo na priparadoan tano a kapakatalingoma angkai a bolana Ramadhan na pangnin tano ko Allah a taufiqan tano Niyan sa aya mipangormat tano ron na so manga pipiya amal. Di tano pakalepasen sa ba aya mathadman iyan rekitano na so di mapiya; ka aya pakithalon tanoron siiko Allah na so manga pipiya amal, aya mala na so kaped tano ko siranoto a siiko kakhapopos o puasa na inirilaon o Allah so manga dosa iran. Magalok-alok tano na phoon tanoden imantoden na betadan tano den sa mapiya a plano so manga pipiya amal a phagamalen tanoron.

Isadena pekhasabapan sa kapekhauri tano a manga Muslim; apiya siiko simba ko Allah na so kada a plano ko manga pipiya a zaman a phamaka-talingoma ibarat angkai a bolana Ramadhan. Adena kathoonka a anday kasoledo paganaya pegang ko puasa na panimbelen iyan den so kapagamal, na mapiya oto mambo amay ka khalalayonon iyanon taman sa kapoposo Ramadhan ogaid na di mapiya amay na dipen khalookan so Ramadhan na miyakagedam den sa dokaw ago robas; na somoled so sapoloon gawii a pekhauri a giyotowi giiron peromasayan a tanto o Nabi (Sallallaho Alaihi Wa Sallam) ko masa niyan agoso manga Salaf As-Salih (Radhi Allaho Anhom) na ron kiyalobayan ka miyapapason baden so kalbihano Laylatul Qadr.

Pagariko ago babay aken ko Islam, o arap ka so mapiya na imantoden na magapas tano den ko Allah na thaubaten tano den so mayto-mala a dosa tano ka antai taw a di khadosa ago di kharibat. Na peniatan tano piya-piya angkai a pakatalingoma a puasa sa mabaloy so langowa panagontaman tanoron na simba a para bo soa-soat ko Allah. Pananggilaan tano o ba mabaloy so kaphamuasa tano a kapaki-ilaylayn odi na kapakiroroyoden odi na ba maped sa paparangayan ago adat a odi kaphuasai o taw na khamamala ka kibida odi na khalawanan o izan iyan ka aya mataan na so kaphuasai ko Ramadhan na kenao ba paparangayan odi na adat ka simbanan a soa-soat ko Allah a inipaliyogat iyan ko manga oripen iyan a miyamaratiyaya sa kiyatharo awno Allah ko Kitab Iyan a Maporo a ped sa maana niyan:
 “Hay sekano a miyamaratiyaya na inipaliyogat rekano so kaphuasa sa lagid o kinipaliyogatenon ko miyanga oonaan iyo”. [Al-Baqarah 2:183].

Pitharo pen o Allah a ped sa maana niya:

“So olanolana Ramadhan na ron minipantag a kinitoronen ko Qur’an, a toroan ko manga manosia ago manga rarayag a karina a toroan go padoman. Na sa taw a kamasaan iyan so (olan ko paganaya kiyasoledo) olanolan (a Ramadhan) na phuasaun, na sa taw a aya betad iyan na pekhasakit odi na sisii sa lakawan na (khabayadan iyan) so kadakela gawii a (kiyabokaan iyan) siiko manga ped a gawii …”[2:185].

So Nabi (Sallallaho Alaihi Wa Sallam) na aya katharo iyan pantag ko daa tharimaan a amal amay ko di masarta a Niat a ped sa maana niyan:

“Mataana ayabo a amal a tharimaano Allah na so kapeniniatan ago mataana bagiano taw so nganin a piniat iyan”. [Bukhari & Muslim].

Pitharo pen o Nabi (Sallallaho Alaihi Wa Sallam) a ped sa maana niyan:

 “Sa taw a phuasaan iyan so Ramadhan sa paratiyaya niyan ko Allah ago panamar iyan ko balas Iyan na prilaan rekaniyan o Allah so nganin a miyauna a dosa niyan’. [Bukhari & Muslim].

Makasabap roo na katii so sabaad ko manga pipiya a iphangormat sangkai a bolana Ramadhan:
1. Paganayron na so Taubat An-Nasoh – maana kathaubat a karega-rega a diden mbabalinganan so galebek a marata. So manga ala a dosa (Kabair) na di iprila o Allah ko taw taman sa di niyan thaubaten ko Allah sa titho a kathaubat (Taubat An-Nasoh).
2. So katangkedaon ko ginawa sa kaphanagontaman phiya-piya o Muslim sangkai a bolana Ramadhan – maana kanggonaan iyan so manga kalbihan a wit-witonangkai a olanolan. Di mabaloy so bolana Ramadhan a ramig maipos na daa miyaparoliron o taw a rowar sa dokaw, robas, ago kaor.
3. So kausara ko manga wakto niyan ko manga pipiya amal ibarato kabatiya odi na kapamamakineg  sa Qur’an, kapanasbih, kapagistigfar, agoso manga peda manga Idhkar, so kapangabalaga sa masjid para ko sambayang a paralo a paliyogat ko manga datu a roniran gii sambayangi, so kadarpa ko manga wasiyat, so kapanambayang sa sonat ibarato 12-rakaat a rawatib ago so Tarawih agoso Tahajod (Qiyam Al-Layl), so kazasadka, so kapakathangkasa ko gii puasa, so kapakingginawai ko tonganay, agoso manga ped a manga pipiya amal.
4. So kambaloya ko bolana Ramadhan a izano madrasah odi na goro a aya khabaloya rarad iyan ko taw na miyaalin so betad iyan phoon ko marata na khabaloya mapiya odi na phoon ko mapiya na khabaloya miyakapiya-piya; a giyanan pen i ped a nanao sa katharimaa o Allah ko khapasado taw a mapiya ko bolana Ramadhan.

Pephangningko ko Allah a pakambarakaten iyan rekitano so bolana Rajab agoso Sha'ban na isampay tano niyan ko Ramadhan sa kapipiya ginawa na taros a taufiqan tano niyanon sa makapagamal tanoron sa manga pipiya (a amal-salih) na mabaloy so di rekitano pezasambayang a barasambayang ago mabaloy so di rekitano pephopuasa a barapuasaan, agoso di pendiyakat na mitonay niyan na makabag-bager den so manga paratiyaya tano; na makadakel so manga simba tano na makala so manga amal tano a manga pipiya na mabaloy a palayaden tolos ikhlas ko Allah, Ameen yaa Allah.